Bijten? Dat doet een kind nooit zomaar

Regelmatig komt het voor dat oudere baby’s, dreumesen en kleine peuters andere kinderen bijten. Als ouder kun je hier erg van schrikken maar we moeten niet vergeten dat kleine kinderen  van nature alles in hun mond stoppen. Het is in een bepaalde periode een belangrijke manier van ontdekken. Zodra kinderen tanden hebben gaan ze ook op van alles bijten (gelukkig is het meeste speelgoed hier tegen bestand). Op zich is het dus niet zo vreemd dat ook wel eens een ander kind gebeten wordt.

Maar hoe ga je hier nu mee om? Een kind bijt nooit zo maar… het is belangrijk om na te gaan wanneer je kind bijt en wat hieraan vooraf is gegaan. Wanneer kunnen kinderen gaan bijten, waarom doen ze dat en hoe kun je ze helpen? Hieronder een aantal situaties:

Je kind kan bijten in voor hem onoverzichtelijke situaties

Bijt je kind vaak tijdens een moment waarin je zelf minder beschikbaar bent voor je kind? Bijvoorbeeld tijdens  het moment waarop je thuiskomt van je werk en direct gaat koken. Of tijdens een moment waarin je zelf gehaast bent omdat je op tijd op je werk moet zijn.

Of gaat het om een veranderende situatie voor je kind. Je kind speelt nog fijn en moet ineens aan tafel of naar bed. Voor je kind kunnen dat  momenten zijn waarin  het in zijn ‘beleving’ weinig houvast heeft. Het wil mogelijk graag aandacht maar krijgt dit niet. Of het wil iets niet (naar bed gaan). Het kind kan zich wat verloren, niet gehoord voelen. Het zoekt dan naar houvast en doet dat soms letterlijk door zich vast te bijten. Mogelijk in het zusje of broertje of in jou. Het krijgt er in ieder geval aandacht van jou als ouder mee. Zie het als een schreeuw om hulp; je kind snapt niet wat er gebeurt, er ontstaat even kortsluiting in het koppie.

Wat kun je doen?

Bereid je kind op deze momenten voor door te zeggen wat er gaat gebeuren. Zeggen wat je doet, benoemen wat je ziet geeft het kind houvast en duidelijkheid. Je kunt het kind ook even aandacht geven door samen iets te gaan doen zodat hij zich gehoord/gezien voelt. Soms hebben kinderen behoefte aan een eigen plekje waar hij jou nog goed kan zien. Begeleid hem dan naar een plekje, niet bedoeld als ‘straf’, maar om hem als het ware een territorium te geven waarin hij zich veilig en beschermd voelt. Dit kan een speelhoekje van de kamer zijn, een box, een kinderstoel aan tafel. Blijf je kind dan wel zien; volg hem/haar op afstand, houd oogcontact, blijf naar hem kijken, zeg af en toe iets, of zwaai bijvoorbeeld. De bedoeling is dat je kind zich veilig en gewaardeerd voelt.

Als je kind gebeten heeft, leg dan rustig en duidelijk uit waarom het niet mag: “bijten mag niet, dat doet pijn”. Laat zien dat het andere kind er van moet huilen. Wees direct daarna erg alert en probeer het een volgende keer te voorkomen.

Je kind kan bijten omdat hij graag contact met andere kinderen wil maar weet het nog niet hoe hij dat moet doen

Als het andere kind niet naar verwachting reageert, dan is bijten soms een felle poging tot contact maken.

Wat kun je doen?

Hopelijk zie je dit aankomen. Je kunt dan naar kind toelopen en zeggen wat je ziet gebeuren: “Ik zie dat jij graag met Niels wilt spelen, kom dan gaan we het eens vragen”. Misschien is het nodig om het spelen wat op gang te helpen. Speel dan gerust even mee. Als je net te laat bent en je kind heeft al gebeten, benoem het dan ook: “Wil jij graag met Niels spelen? Kom dan gaan we het eens vragen.” De bedoeling is dat je je kind helpt en hem leert hoe je op een juiste manier contact legt met andere kinderen.

Je kind kan bijten omdat hij zich nog niet op een andere manier kan uiten

Voorbeeld van een dergelijke situatie is dat jouw kind boos is, omdat hij iets wil wat een ander kind heeft, het wil afpakken en het andere kindje dit niet toelaat. Soms gaat het kind dan bijten omdat hij niet goed weet hoe hij het moet aanpakken.

Wat kun je doen?

Denk je dat bovenstaande wel een reden zou kunnen zijn waarom je kind bijt, help hem dan te verwoorden wat zijn bedoeling is en doe voor hoe hij moet handelen. Bijvoorbeeld: “Ik zie dat jij graag met die auto wil spelen, dan moet je Ellen niet bijten want dat doet pijn, maar we kunnen vragen of jij met de auto mag wanneer Ellen klaar is met spelen. De bedoeling is dat je kind leert dat er woorden zijn om te uiten wat hij wil of wat zijn wensen zijn.

Je kind kan bijten omdat hij het leuk vindt om bij kleinere kinderen een reactie uit te lokken

In piepbeesten knijpen maakt een leuk geluid maar kinderen reageren natuurlijk nog harder en heftiger, wanneer ze gebeten worden. De reactie van een ander kind is vaak een reden om het nog een keer te doen.

Wat kun je doen?

Ga naar je kind toe als je een dergelijke situatie ziet aankomen en erken wat je ziet gebeuren: “Ik zie dat jij het leuk vindt om te zien dat het kindje iets doet, wanneer je hem bijt, maar kijk als je hem aait, dan gaat hij lachen. Dat is ook leuk, toch?” Als dat niet direct lukt probeer iets te vinden wat het kindje leuk vindt en ga dat dan samen met je kind doen. Blijf alert op je kind wanneer hij weer wil bijten om een reactie uit te lokken.

Samenvatting

Voorkomen werkt het beste. Het kost tijd, extra aandacht en energie, maar dat geldt ook voor het reageren op bijtgedrag. Als je kind al heeft gebeten, moet je consequent blijven reageren.

Niet

  • Alleen maar boos worden en zeggen: “Dat mag niet”. Dit kan het gedrag zelfs versterken, want als het kind uit onvrede of uit een gevoel van onveiligheid bijt, dan voelt het zich door de boosheid van de ouder nog meer gefrustreerd. Of het kind merkt dat hij aandacht krijgt, wanneer hij bijt en ziet dat juist als een aanmoediging om nog meer en vaker te bijten.
  • En zeker niet tegen het andere kind zeggen dat hij/zij mag terug bijten en dit ook zelf niet doen.

Wel

  • Leg altijd uit, waarom iets niet mag en geef waar mogelijk een alternatief. De achterliggende boodschap is heel belangrijk: dan voelt het kind zich begrepen.
  • Benoem het bijtgedrag en wijs het bijten af: je kind moet weten dat het gedrag wat hij vertoont niet mag, maar als persoon wordt hij niet afgewezen.
  • Bied een alternatief : zeggen, voordoen of met hem samendoen hoe en wat dan wel moet en kan.

Tot slot is het goed om te weten dat de meeste kinderen op een gegeven moment bijten niet meer ‘nodig’ hebben. Dus het lost zich uiteindelijk wel weer op!