Kleuren, kijken, kletsen: zo ga je thuis bewust om met media

Van 10 tot en met 17 april 2026 zijn de Media Ukkie Dagen (#MUD): een landelijk initiatief voor kinderen van 0 tot 6 jaar. Het thema van dit jaar is kleuren, kijken, kletsen.

In Groningen doet het Forum mee met activiteiten in het hoofdgebouw en de Forumbibliotheken. SKSG besteedt hier ook aandacht aan, met tips voor onze eigen collega’s maar ook voor jou, als ouder.

Wat zijn de Media Ukkie Dagen?
De Media Ukkie Dagen zijn een jaarlijks terugkerend initiatief van Mediawijsheid.nl, gericht op bewust en plezierig mediagebruik bij jonge kinderen. Bibliotheken, kinderopvangorganisaties en scholen door heel Nederland doen mee.

Centraal staat de vraag: hoe begeleid je jonge kinderen op een goede manier in een wereld vol schermen? Niet door alles te verbieden, maar door bewuste keuzes te maken: samen kijken, samen kletsen en samen kleuren.

Vergroten

Jouw gids in mediaopvoeding: de MediaDiamant

Een handig hulpmiddel voor jou, als ouder, is de MediaDiamant. Dit is een gratis, onafhankelijke gids die je helpt om bewust om te gaan met mediagebruik bij kinderen van 0 tot 18 jaar. De MediaDiamant heeft zes vlakken die samen de basis vormen voor gezonde mediaopvoeding:

Plezier: Media kunnen het dagelijks leven verrijken door plezier, verwondering en contact te brengen. Samen iets kijken, luisteren of maken zorgt bovendien voor verbinding en een waardevolle media-ervaring.
Inhoud: Het media-aanbod is groot. Door bewust (samen) te kiezen wat je kind ziet, hoort of speelt, help je het om een positieve en leerzame media-ervaring op te doen. Het is goed om hierbij rekening te houden met de leeftijd en ontwikkelingsfase van je kind.
Veilig: Media bieden kansen, maar brengen ook risico’s met zich mee: ongepaste inhoud, in-app aankopen, nepnieuws en onveilige online contacten. Het is belangrijk om een veilige online omgeving te creëren voor je kind met veilig mediagebruik.
Samen: Door mee te kijken, te luisteren en mee te doen blijf je dicht bij de belevingswereld van je kind. Zo zorgt samen bezig zijn met media voor verbinding, plezier en begrip. Praat regelmatig met je kinderen over media. Hoe gebruiken ze het, met wie, en welke ervaringen hebben ze daarmee? Zowel de leuke als de minder leuke.
Balans: Een gezonde balans tussen tijd met én zonder scherm is belangrijk voor alle leeftijden. Media kunnen plezier, creativiteit en contact brengen, maar kinderen hebben ook beweging, rust en ervaringen in de ‘echte’ wereld nodig.
Voorbeeld: jouw mediagebruik telt! Kinderen leren van wat jij doet. Door zelf te laten zien dat er momenten zijn met én zonder scherm, help je je kind om gezonde mediagewoontes te ontwikkelen.

Voor elke leeftijdsgroep heeft de MediaDiamant informatie, (praktische) tips en adviezen. Kijk vooral op de website. Ook kun je per leeftijdscategorie een PDF downloaden: 0-2 jaar, 3-5 jaar, 6-8 jaar, 9-12 jaar, 13-18 jaar. Ook het Mediagesprek is een interessante website gericht op ouders.

Van stopdans tot filterbubbel: voor elke leeftijd andere tips

Van 0 tot 13 jaar, we zetten alle tips op een rijtje.

0-2 jaar

Een baby of dreumes leert door te proeven, voelen, ruiken, horen, zien en bewegen. Spelen, ontdekken, slapen en contact met jou, als ouder, andere volwassenen en andere kinderen: dát is wat telt in deze fase. Digitale media horen hier eigenlijk niet bij en voegen ook weinig toe. Wil je toch iets met media doen? Denk dan aan een beweegactiviteit waarbij muziek of geluid de motorische ontwikkeling ondersteunt. Denk aan de stopdans, het opruimlied, luister samen naar een luisterverhaal. Zo gebruik je media als aanvulling op wat kinderen al van nature graag doen.

Op YouTube heeft Schermblij een playlist met rustige filmpjes voor kinderen van 0-3 jaar.

2 - 4 jaar

Het jonge brein heeft veel driedimensionale, interactieve ervaringen nodig, en die geef jij kinderen vooral via spel. Digitale media zijn geen noodzaak, maar kunnen hier en daar wel een mooie aanvulling zijn, bijvoorbeeld het zien én horen van de zee via een tablet. Op deze leeftijd ontdekken kinderen ook steeds meer zelf, maar jij kunt ze als ouder goed begeleiden:

Denk na over wanneer en waarom je een scherm inzet. Een schermpje kan rust in huis brengen, maar rust betekent niet automatisch dat je kind ontspant. Een luister- of prentenboek is een goed alternatief.
Ontdek media samen. Zoek in overleg met je kind geschikte filmpjes, podcasts en boeken. Kijk ook hoe je kind reageert. Past de inhoud echt bij de leeftijd?
Houd afstand van het scherm. Laat je kind drie reuzenstappen zetten vanaf het scherm. Dit is beter voor de ogen! Een tv nodigt meer uit tot verder weg zitten dan een telefoon of tablet.
Doe mee. Teken of knutsel de hoofdpersonen na als het verhaal klaar is.

Zet je media in, doe het dan bewust: begeleid je kind actief en houd het kort. De tips zijn gebaseerd op de Richtlijn Gezond schermgebruik. Lees ze uitgebreider terug op mediawijsheid.nl/mud-tips. Op YouTube heeft Schermblij een playlist samengesteld met rustige filmpjes voor kinderen van 0-3 jaar. Ook deze playlist Winter is speciaal voor kinderen van 2-4 jaar.

5 - 12 jaar

Voor kinderen in de basisschoolleeftijd wordt de digitale wereld steeds groter en vertrouwder. Ze gamen, kijken YouTube, chatten en ontdekken sociale media. Jij hoeft dat niet allemaal bij te houden, maar een paar dingen helpen echt:

Maak afspraken, geen regels van bovenaf. Betrek je kind bij het maken van schermafspraken. Wanneer mag het, hoe lang en wat mag wel en niet? Afspraken die kinderen zelf meebedenken, houden ze beter vol.
Gebruik Kijkwijzer. Twijfel je of iets geschikt is voor je kind? Op kijkwijzer.nl vind je leeftijdsadviezen voor films, series en games. Handig als startpunt voor een gesprek.
Kijk en speel mee. Je hoeft niet élke aflevering te kijken, maar doe het af en toe. Zo weet je wat je kind bezighoudt en kun je er samen over praten.
Praat over wat ze zien. Kinderen komen online van alles tegen: reclame, nepnieuws, nare reacties. Stel open vragen: wat vond je ervan? Was dat echt? Hoe denk je dat dat werkt?
Houd de balans in de gaten. Media zijn leuk en leerzaam, maar kinderen hebben ook beweging, verveling en echte ervaringen nodig. Een dag vol schermen is prima soms. Elke dag is een ander verhaal.

Er zit nog een groot verschil tussen kinderen in de leeftijd van 4 tot 12 jaar. De MediaDiamant helpt je als ouder bij deze verschillende fases. Je leest hier nog veel meer over op de website van MediaDiamant.

Help, mijn ouders hebben een smartphone

Voor kinderen in de BSO-leeftijd hebben we nog een leuke aanrader: de aflevering “Help, mijn ouders hebben een smartphone” van De Dikke Data Show op NPO Zapp. Kinderen onderzoeken hierin wat schermtijd met ons brein doet. Goed gespreksstarter voor bij je thuis! Bekijk de aflevering samen op zapp.nl.

Wil je iets digitaals doen met de kinderen? Een leuke tip is de Osmo creative starterskit, kinderen kunnen hier meerdere activiteiten mee doen van coderen tot je eigen winkel starten tot creatief tekenen.

Op zoek naar iets leuks om te kijken, lezen of luisteren?

Op zoek naar een goed boek, een leuke podcast of een passende app voor je kind? Mediasmarties.nl heeft een uitgebreide online mediagids voor kinderen van 1 tot 12 jaar. Je zoekt eenvoudig op leeftijd, thema en type medium: lezen, kijken, luisteren, spelen en doen. De gids wordt wekelijks bijgehouden.

Even eerlijk: hoe zit het met jouw schermgedrag?

Wil je weten hoe je als ouder zelf omgaat met je scherm en welk effect dat heeft op je kind? Bekijk dan de animaties op kijkevenecht.nl. In vier korte animaties leer je over de voorbeeldrol die jij speelt, echt luisteren, echte ervaringen en het bewaren van balans.

Vergroten

Van 10 tot 17 april 2026: dit kun je doen in het Forum

Het Forum en de Forumbibliotheken in Groningen organiseren van 10 tot en met 17 april activiteiten voor kinderen, ouders en professionals. Bekijk het actuele programma op forum.nl/nl/media-ukkie-dagen.

Speciaal voor ouders met vragen over mediagebruik bij jonge kinderen: op donderdag 16 april van 20:00 tot 21:00 uur is er een gratis landelijk webinar. Vragen die aan bod komen: wanneer is media genoeg? Hoe kies je geschikte filmpjes, spelletjes of apps? Aanmelden kan via deze link.